Była jedną z pierwszych profesjonalnych artystek Islandii

A mimo to kiedy otwieram katalog „Icelandic painters”, muszę przekopać się do 27. strony tekstu, żeby o niej przeczytać: „Dwie kobiety uczyniły sztukę przedmiotem swoich studiów w tym okresie [początek XX wieku]”, pisze autor o początkach islandzkiego malarstwa, „Były to pierwsze kobiety w Islandii, które zajmowały się sztuką zawodowo”. I może malarstwo Kristín Jónsdóttir nie różniło się znacznie od bardziej znanego Jóna Stefánssona, ale tym bardziej warto o niej opowiedzieć.

Jónsdóttir urodziła się i wychowała w małym miasteczku rybackim w Eyjafjörður, ale dzięki wsparciu rodziny wyjechała do Kopenhagi, gdzie początkowo uczyła się w Szkole Rysunkowej dla Kobiet (1908-1911), a potem na Królewskiej Akademii (1911-1916) u Valdemara Irmingera i Petera Rostrupa Bøyesena. Gdy ukończyła studia, została pierwszą Islandką z dyplomem artystycznej uczelni.

Od czasów studiów przez kolejne 15 lat w Danii regularnie wystawiała na kopenhaskim Salonie. Jej styl oparty był na modernistycznych wpływach, ale tematyka jej prac w głównej mierze dotyczyła Islandii. Malowała zarówno pejzaże pozbawione sztafażu, jak i sceny rodzajowe, w których szczególną rolę odgrywają kobiety i jej trudna praca na islandzkiej wsi.

Jej bohaterki zginają karki przy praniu w gorących źródłach, dociskają suszone ryby (podczas gdy nadzorujący je mężczyzna stoi z rękami w kieszeniach! ), ale czasem też tańczą na balu w Siglufjörður. Ta pozbawiona upiększenia islandzka rzeczywistość jawi się w twórczości Jónsdóttir również w ekspresjonistycznych pejzażach islandzkiego interioru:

Niestety niewiele jej prac udało mi się zobaczyć na żywo. Po powrocie do Islandii z mężem Valtýrem Stefánssonem w 1924 roku malowała głównie portrety, sceny wnętrz i martwe natury, ale jeśli utrzymywała się z malarstwa to pewnie większość jej prac wciąż znajduje się w rękach prywatnych, bo islandzkie muzea mają w swoich zbiorach (przynajmniej cyfrowych @sarpur.is_iceland) niewiele jej dzieł.

Bibliografia:

• Björn Th. Björnsson, Icelandic art in the 19th and 20th centuries, 1973
• Hanna Guðlaug Guðmundsdóttir, Paint like a man, woman! Women, gender and discourse on art in Iceland from the late nineteenth century to 1960, Dissertation towards the degree of Doctor of History, Háskóli Íslands, Reykjavík 2023
• Serge Fauchereau, Art of the Nordic Nations. Modernism, Freedom and Identity, 1870–1950, London 2025, s. 220-222.
• http://www.sild.is/sildarsagan/sildin-i-myndlist/kristin-jonsdottir/