Carl Larsson

Carl Larsson to jeden z czołowych artystów szwedzkich, wciąż  jednak niezbyt znany w Polsce.

Carl Larsson – urodzony 28 maja 1853, zmarł 22 stycznia 1919 roku. Szwedzki malarz i dekorator wnętrz, reprezentant ruchu Arts and Crafts. Tworzył przede wszystkim obrazy olejne, akwarele i freski, z których najbardziej znane to te namalowane na zlecenie Nationalmuseum.

Pochodził z biednej rodziny, szybko usamodzielnił się, by w wieku 13 lat rozpocząć poważną naukę malarstwa na sztokholmskiej Królewskiej Akademii Sztuki. Na studiach wyróżniał się dużą śmiałością, był bardzo towarzyski i szybko stał się główną postacią życia studenckiego. Już wtedy tworzył pierwsze rysunki i karykatury do małych pisemek. Później zajmował się ilustrowaniem książek i gazet, a w roku 1877 przeniósł się do stolicy życia artystycznego, Paryża. Tam trzymał się rodaków skupionych w miejscowości Grez-sur-Loing, a tę miejscowość pod Paryżem utrwalił na wielu płótnach i szkicach z tego okresu. Widoczne są w nich głównie inspiracje impresjonizmem, swobodny dukt pędzla i stonowana kolorystyka, w niczym nie zapowiadająca jego późniejszych, barwnych akwareli.
Grez-sur-Loing', 1887 - by Carl Larsson | Privateje | Carl larsson ...
Po powrocie do Szwecji zaczął tworzyć dzieła, które zadecydowały o jego nowym stylu:
secesyjno-modernistycznym. W swojej twórczości Larsson przypomina trochę Wyspiańskiego, którego zresztą być może poznał w Paryżu przez Augusta Strindberga. Lekkie sceny rodzinne, portrety najbliższych i przyjemne wnętrza domów to motywy, które interesowały obu malarzy. Choć dzielił ich Bałtyk, łączyło podobne podejście do utrwalania chwili, a także wyjątkowe zainteresowanie życiem własnej rodziny i losami ojczyzny.
Na tymczasowej wystawie w Nationalmuseum At home, którą oglądałam latem 2010 roku prezentowano dzieła wnętrza domostw szwedzkich. Wśród nich główną rolę zajmują płótna Larssona, który chętnie portretował swoją rodzinę na tle ich pięknego mieszkania. Wraz ze swoją małżonką, Karin, również malarką, przeprowadzili się do niewielkiej chatka w regionie Dalarna, który urządzili wedle mody brytyjskiej i tradycji szwedzkiej. Obrazy uwieczniające te wnętrza oraz książka opisująca nowy styl designerski ogarnęły całą Szwecję, tworząc nowy trend i nowe pojęcie estetyki domostw. Można powiedzieć, że właśnie stąd wywodzi się prostota i dekoracyjność mebli IKEI, który lansował design jako gałąź sztuki (sam projektował własne elementy dekoratorskie do domów).
Carl Larsson Painting Reproductions For Sale | 1st Art Gallery

Więcej o Lilla Hyttnäs, domu Larssonów, poczytaj tutaj.

Przykładem uwiecznienia wnętrza domu może być obraz poniżej, będący nie tyle portretem matki z dziećmi, ale także portretem znajdujących się w tle: tapet z gobelinami, pięknej komody i stojących na niej egzotycznych przedmiotów: szklanej wazy, japońskiego bonsai, francuskiego zegara czy statuetki. barwy i jasne światło potęgują wrażenie rodzinnego szczęścia i ciepłego domostwa. widać, że choć w domu mieszkają dzieci, mieszkanie pozostaje w idealnym porządku, nad którym panuje zadbana pani domu.
File:Carl Larsson-Dora Lamm.jpg - Wikimedia Commons
Carl Larsson, Pani Lamm i jej najstarsi synowie, 1903
Malarza inspirowało życie codzienne także w plenerze, na świeżym powietrzu, takie jak śniadanie pod brzozą, widokówka z niemal sielankowego okresu posiłku. Piękna pogoda, bliskość natury, cień wielkiej, sentymentalnej brzozy i duża grupa siedzących razem ludzi znów budzi uczucia familijne i ciepłe. Wszyscy wydają się szczęśliwi, jedząc pyszne śniadanie o rześkim poranku. po niedopiętych ubraniach dzieci i rozrzuconych w trawie butelkach można domyślić się, że tym razem nie liczy się schludność czy ład, ale zwykłe spędzanie wolnego czasu, relaksowanie się i cieszenie chwilą.
Notes małego historyka sztuki: carl larsson
Carl Larsson, Śniadanie pod brzozą, 1896.
Akwarele i albumy wydawane na całym świecie nie legitymizowały Larssona jako malarza, a raczej promowały go jako wizjonera-projektanta. Swój talent malarski artysta mógł zaprezentować dopiero podczas realizacji serii fresków i malowideł ściennych, w tym najważniejszych zleceń dla  wspomnianego już Nationalmuseum.
Warto powiedzieć kilka słów na temat “najbardziej kontrowersyjnego szwedzkiego obrazu”, pt. Midvinterblot (Ofiara w przesilenie zimowe) (6,5 metra na 13,5). Było to zlecenie związane z muzeami, do których malarz wykonywał dekoracje od 1896 roku. większość z prac traktowała o historii sztuki jego ojczyzny, jednak na to najważniejsze płótno autor zachował sobie inspirację dziełem islandzkiego pisarza, Snorriego Sturlusona, autora Eddy Mniejszej. Relacja Sturlusona przedstawia pogańską uroczystość składania ofiary w Uppsali. głównym bohaterem, ofiarą, jest legendarny król Domald, a celem złożenia ofiary było uproszenie bogów o lepsze zbiory.
W obrazie widoczne są wpływy secesji,  widać wyraźne kontury i intensywność kolorów. Kompozycja opiera się na znajdującej się po środku świątyni, która dzieli postaci znajdujące się przed nią na dwa skrzydła;  po lewej znajdują się kobiety w transowym tańcu do dźwięku wielkich trąb, po prawej znajduje się nagi król-ofiara i orszak żołnierzy, towarzyszących mu w tej ostatniej podróży. główne miejsce zajmuje zaś kapłan oraz kaci i osoby przygotowane do rozpoczęcia ceremonii. nastrój obrazu jest dość niepokojący, gniew i zło w obliczu kapłana potęguje uczucie litości nad wijącym się z bólu królem.
Szkic opublikowany w 1911 roku wzbudził wielkie obudzenie historyków i archeologów, którzy opierali się idei połączenia kilku elementów z kompletnie różnych epok, co kłóciło się z historią Szwecji. Stopniowo zaczęto krytykować nie tylko rozbieżność z faktami historycznymi, ale także nagość króla, która wydawała się nie na miejscu. w ten sposób podburzono autorytet Larssona, który w tym czasie był uważany za największego malarza w kraju. co gorsza, do sztuki powiał chłód modernizmu, który traktował malarstwo historyczne za niemodne i nudne. Wszystkie te zdarzenia spowodowały odmowę, a po śmierci malarza w 1919 roku obraz przeniesiono do jego domu. lecz w latach 1983-84 poddano obraz konserwacji i ponownie pokazano publiczności. obraz zakupiono i po długim przekazywaniu go z rąk do rąk, koniec końców podarowano go dyrekcji Natonalmuseum, aby zawisnął tam na wieki.
Carl Larsson, Midvinterblot, 1915
Obecnie Larsson uznawany jest za ulubionego malarza Szwecji, a w sklepach z pamiątkami można kupić wiele gadżetów dekorowanych reprodukcjami jego obrazów.
Carl Larsson, Blomsterfönstret (Kwietne okno), 1894-1899
Carl Larsson, Martina przy oknie, 1908
Carl Larsson, Letni poranek, 1908
Wpis został opublikowany na moim blogu o sztuce w 2010 roku.

9 Replies to “Carl Larsson”

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *